5 Neden Analizi

5 Neden Analizi nedir?

5 Neden (5 Why), bir problemin yüzeydeki belirtisinde durmayıp arka arkaya "neden?" sorusu sorarak kök nedenine inmeyi sağlayan basit ama güçlü bir kök neden analizi tekniğidir. Toyota Üretim Sistemi'nden gelen bu yöntem, genellikle 5 adımda (bazen daha az ya da daha çok) gerçek nedene ulaşır; amaç sorunu bir daha yaşamamak için semptomu değil kaynağı düzeltmektir.

Nasıl yapılır? (adım adım)

1. Problemi somut ve ölçülebilir şekilde tanımlayın ("makine bozuldu" değil, "hat 2'de motor 14:20'de aşırı ısınarak durdu").
2. "Neden oldu?" diye sorun ve cevabı yazın.
3. Verdiğiniz cevap için tekrar "neden?" sorun; bu döngüyü kök nedene ulaşana kadar sürdürün (genelde 5 adım yeterlidir, gerekirse ekleyin veya azaltın).
4. Son cevap artık bir süreç, eğitim veya sistem eksikliğine işaret ediyorsa muhtemelen kök nedene ulaştınız.
5. Kök nedeni ortadan kaldıracak somut bir aksiyon yazın ve sorumlu/termin atayın.

Örnek

Problem: "Sevkiyat 2 saat gecikti." Neden 1: Palet hazırlama geç bitti. Neden 2: Forklift operatörü başka bir işte görevlendirilmişti. Neden 3: Vardiya planlamasında forklift ihtiyacı hesaba katılmamıştı. Neden 4: Planlama şablonunda ekipman ihtiyacı alanı yok. Neden 5: Şablon iki yıl önce hazırlandığından beri güncellenmedi. Kök neden: planlama şablonu güncel süreçleri yansıtmıyor. Aksiyon: şablona ekipman ihtiyacı alanı eklenmesi.

Sık yapılan hatalar

• İlk "neden?" cevabında durup onu kök neden sanmak.
• Nedenleri kişilere değil süreçlere bağlamak yerine suçlayıcı bir dille yazmak.
• Tam olarak 5 adımda bitirmeye çalışmak — bazı problemler 3, bazıları 7 adım gerektirir.
• Kök nedeni bulduktan sonra somut bir aksiyon yazmadan analizi kapatmak.

Sık Sorulan Sorular